آزمونی برای مذاکرات صلح

پس از پنج سال جنگ داخلی سوریه اجرای توافق آتشبس در این کشور از دیروز آغاز شد. سازمان ملل تاکید دارد که تعهد به آتشبس مسیر مذاکرات صلح را هموار میکند. در نخستین ساعات آتشبس یک خودرو در حما منفجر شده است. مسوول دیدهبان حقوقبشر سوریه گفته است پس از نیمه شب جمعه گذشته (به وقت محلی) صدای شلیک تیر یا درگیری در حما، حمص، لاذقیه، چند محله حلب و درعا شنیده نشده است. جتهای جنگنده روسیه نیز پس از نیمهشب در آسمان این مناطق دیده نشدهاند. اما خبرگزاری دولتی سوریه در نخستین ساعات دیروز از انفجار یک خودرو در شهر سلامیه در استان حما خبر داد. کنترل استان حما در اختیار نیروهای حکومت اسد است. در این انفجار که ساعاتی پس از آغاز اجرای توافق آتشبس سوریه رخ داده، دو نفر کشته و تعدادی مجروح شدهاند. هنوز هیچ گروهی مسوولیت این انفجار را بر عهده نگرفته است. گروه تروریستی «دولت اسلامی» که شامل توافق آتشبس نمیشود مسوولیت چند انفجار در هفتههای اخیر را بر عهده گرفته بود. عبدالرحمان به دویچه وله گفته که تا آخرین ساعات پیش از آغاز آتشبس درگیری سنگینی در اطرف دمشق در جریان بوده است. نیروهای ارتش سوریه اعلام کرده بودند که این منطقه شامل آتشبس نمیشود چون به گفته آنها، نیروهای جبهه نصرت که شاخهای از شبکه تروریستی القاعده است در این منطقه حضور دارند البته گروههای اپوزیسیون این گفتهها را رد کردهاند و ارتش اسد را متهم میکنند به بهانه نبرد با جبهه نصرت گروههای اپوزیسیون میانهرو را هدف قرار میدهد. راه صلح هموار می شود؟ آمریکا و روسیه یک هفته پیش از آغاز آتشبس بر سر اجرای آن در سوریه به توافق رسیدند. دولت اسد و نمایندگان گروههای درگیر نبرد در سوریه نیز در نشست ریاض در عربستان از این توافق حمایت کردند. توافق آتشبس شامل ادامه نبرد با شبکه تروریستی «دولت اسلامی» و جبهه النصره نمیشود. آتشبس دو هفتهای قرار است مسیر ادامه گفتوگوهای صلح را هموار کند. این گفتوگوها هفتم مارس (۱۷ اسفند) آغاز میشود. تاریخ هفتم مارس توسط نماینده ویژه سازمان ملل به شورای امنیت سازمان ملل اعلام شد. استفان دی میستورا شرط ادامه گفتوگوهای صلح را تعهد تمامی طرفها به آتشبس و همچنین فراهم شدن امکان ارسال کمکهای امدادی به غیرنظامیان سوری دانسته است. آخرین دور گفتوگوهای صلح در ژنو اوایل ماه فوریه بدون تعیین زمان مشخصی برای ادامه آن متوقف شد. تردید روسیه و ترکیه در مورد طرح صلح رییسجمهور روسیه طرح برنامهریزی برای دستیابی به صلح در سوریه را سخت خوانده است. دولت ترکیه هم در مورد اجرای آن ابراز تردید کرده است. در این طرح که قرار است گذار سیاسی در سوریه را ممکن کند پایان درگیریهای خشونتبار، تدوین قانون اساسی جدید و برگزاری انتخابات پیشبینی شده است. با این حال شورای امنیت سازمان ملل از تمامی طرفهای درگیر خواسته است به توافق آتشبس پایبند باشند. در قطعنامهای که توسط آمریکا و روسیه به شورای امینت ارائه و به اتفاق آرا تصویب شد، بر توقف نبرد در سوریه تاکید شده است. با این حال بنا به پیشبینی ارتش روسیه، آتشبس تنها در منطقه بسیار کوچکی از سوریه ممکن است. کارشناسان وزارت دفاع روسیه بر این باروند که گروههای تروریستی «دولت اسلامی» و جبهه النصره که شامل آتشبس نمیشوند در بخش گستردهای از خاک سوریه فعال هستند. در مقابل مخالفان اسد نگران هستند که اسد و متحدان از این شرایط سوءاستفاده کنند و نیروهای اپوزیسیون میانهرو را هدف حملات خود قرار دهند. مخالفت جبهه النصره با آتشبس رهبر جبهه النصره با اعلام اینکه گروه متبوعش آتشبس را اجرا نمیکند، از تمامی سوریها و گروههای مسلح در این کشور خواست با آن مخالفت کنند. ابومحمد الجولانی در فایل صوتی اعلام کرد: نسبت به فریب آمریکا و غرب و مکر و حیله رافضیها هشیار باشید. همگان میخواهند شما را به دوره استبداد نظام بشار اسد بازگردانند. الجولانی آتشبس با سوریه را شرمآور دانست و گفت: آتشبس به راهکار سیاسی منجر خواهد شد که در آن نهادهای ارتش و دستگاه امنیتی حامی جنایت و کشتار در آن حضور خواهند داشت. وی خطاب به گروههای مسلح در سوریه گفت: ای سربازان شام عزم خود را جزم کنید. نباید از جنگندهها و نیروهای آنها بترسید. همچنان به مسیر خود ادامه دهید و از سختیها نترسید. جمعه گذشته هیات عالی مذاکرهکنندگان مخالف اعلام کرده بود که حدود 100 گروه مسلح به آتشبس در سوریه پایبند خواهند بود. پوتین: حمله به تروریستها ادامه دارد از طرفی به گزارش ایسنا، رییسجمهور روسیه جمعه گذشته بر تداوم بیشک مبارزه با داعش، جبهه النصره و سایر گروههای تروریستی تاکید کرد. پوتین در این اظهارات متعهد شد که پس از اجرای آتشبس در سوریه هیچ کاهشی در کمپینهای هوایی مسکو علیه افراطگرایان داعش، جبهه النصره و سایر گروههای تروریستی رخ نخواهد داد. وی در این باره گفت: بار دیگر تاکید میکنم که داعش، جبهه النصره و سایر گروههای تروریستی که از سوی شورای امنیت سازمان ملل هم به این عنوان شناخته میشوند در توافق آتشبس در نظر گرفته نمیشوند و جنگ علیه آنها بدون شک ادامه پیدا خواهد کرد. کاخ سفید: نقض توافقنامه از سوی روسیه سخنگوی کاخ سفید با اشاره به برخورد با هرگونه نقض آتشبس در سوریه تاکید کرد که ظرف چند روز یا چند هفته امکان ارزیابی میزان موفقیتآمیز بودن توافقنامه آمریکا روسیه وجود ندارد. جاش ارنست در سفری که به همراه باراک اوباما به ایالت فلوریدا داشت با طرح این ادعا که روسیه و دولت دمشق ساعاتی پیش از اجرای توافقنامه آتشبس به عملیات نظامی خود ادامه دادند، گفت: این مساله این سوال را در ذهنها مطرح میکند که آیا دو طرف به توافقنامه آتشبس پایبند خواهند ماند؟ ارنست مدعی شد: ادامه بمبارانها از سوی روسیه و دولت دمشق با تعهدات آنها تناقض دارد و همه نگاههای جهان به این است که این توافقنامه اجرایی میشود یا خیر. روسیه و آمریکا دوشنبه گذشته از حصول توافقنامهای برای برقراری آتشبس در سوریه خبر دادند که از بامداد دیروز آغاز شده و شامل دو گروه تروریستی داعش و جبهه النصره و دیگر گروههای مسلحی که از سوی سازمان ملل تروریستی تلقی شدند، نمیشود. از سوی دیگر، هیات مذاکرهکننده مخالفان سوریه از موافقت ارتش آزاد و مخالفان مسلح با پایبندی به آتشبس موقت که دو هفته ادامه خواهد داشت، خبر داد. واشنگتن ساعاتی پیش از اجرای آتشبس از مسکو خواست به توافقنامه توقف عملیات در سوریه پایبند باشد. سخنگوی وزارت خارجه آمریکا هم تاکید کرد: روسها تعهد دادند که حملات هوایی علیه گروههایی که ما آنها را بخشی از مخالفان میانهرو میدانیم، آغاز نکند. تونر اضافه کرد: وقت آن فرار رسیده که روسها در عمل و نه حرف ثابت کنند که در مورد آتشبس و توقف عملیات و همچنین روند سیاسی برای انتقال قدرت در سوریه جدی هستند. جزییات طرح جایگزین آمریکا برای سوریه شبکه خبری سیانان با اعلام اینکه دفتر باراک اوباما در حال بررسی طرح جایگزینی موسوم به طرح «ب» برای سوریه است تا در صورت شکست طرح آتشبس موقت اجرایی شود به جزییات این طرح اشاره کرد. طرح جایگزین آمریکا احتمالا شامل اعزام گروه جدیدی از نیروهای ویژه به سوریه و ایجاد مناطق پرواز ممنوع در این کشور خواهد بود. بر اساس این گزارش، واشنگتن میتواند از نیروهای ویژه جدید برای افزایش عملیاتهای ضدتروریستی و همچنین آموزش نیروهای مسلح مخالفان میانهرو سوریه و ارائه مشورتدهی به آنها استفاده کند. علاوه بر این، طرح جایگزین شامل تجهیز مخالفان میانهرو سوریه به اسلحه و قصد آمریکا برای شرکت دادن کشورهای دیگری در این طرح جهت واردات اسلحه و تجهیزات برای مخالفان مسلح است. این شبکه در گزارش خود به اسامی این کشورها اشارهای نکرد. معاون وزیر خارجه روسیه با اشاره به اینکه روسیه هیچگونه اطلاعاتی از جزییات این طرح ندارد، از نگرانی مسکو در مورد انتشار خبرهایی دال بر وجود یک طرح آمریکایی جایگزین توافقنامه آتشبس در سوریه خبر داد.